ಮೋಕ್ಷ ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗ

अर्जुन उवाच
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम्।
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन॥

arjuna uvācha ।
sannyāsasya mahā-bāho tattvam ichchhāmi veditum ॥
tyāgasya cha hṛiṣhīkeśha pṛithak keśhi-niṣhūdana

श्री भगवानुवाच
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः।
सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः॥

śhrī-bhagavān uvācha ।
kāmyānāṁ karmaṇāṁ nyāsaṁ sannyāsaṁ kavayo viduḥ ॥
sarva-karma-phala-tyāgaṁ prāhus tyāgaṁ vichakṣhaṇāḥ

त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः।
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे॥

tyājyaṁ doṣha-vad ity eke karma prāhur manīṣhiṇaḥ ।
yajña-dāna-tapaḥ-karma na tyājyam iti chāpare ॥

निश्चयं श्रृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम। त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः॥

niśhchayaṁ śhṛiṇu me tatra tyāge bharata-sattama ।
tyāgo hi puruṣha-vyāghra tri-vidhaḥ samprakīrtitaḥ ॥

यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत्। यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्॥

yajña-dāna-tapaḥ-karma na tyājyaṁ kāryam eva tat ।
yajño dānaṁ tapaśh chaiva pāvanāni manīṣhiṇām ॥

एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च। कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्िचतं मतमुत्तमम्॥

etāny api tu karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā phalāni cha ।
kartavyānīti me pārtha niśhchitaṁ matam uttamam ॥

नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते। मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः॥

niyatasya tu sannyāsaḥ karmaṇo nopapadyate ।
mohāt tasya parityāgas tāmasaḥ parikīrtitaḥ ॥

दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत्। स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥

duḥkham ity eva yat karma kāya-kleśha-bhayāt tyajet ।
sa kṛitvā rājasaṁ tyāgaṁ naiva tyāga-phalaṁ labhet ॥

कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन। सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः॥

kāryam ity eva yat karma niyataṁ kriyate ‘rjuna ।
saṅgaṁ tyaktvā phalaṁ chaiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ ॥

न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते। त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥

na dveṣhṭy akuśhalaṁ karma kuśhale nānuṣhajjate ।
tyāgī sattva-samāviṣhṭo medhāvī chhinna-sanśhayaḥ ॥

न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः। यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते॥

na hi deha-bhṛitā śhakyaṁ tyaktuṁ karmāṇy aśheṣhataḥ ।
yas tu karma-phala-tyāgī sa tyāgīty abhidhīyate ॥

अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम्। भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्॥

aniṣhṭam iṣhṭaṁ miśhraṁ cha tri-vidhaṁ karmaṇaḥ phalam ।
bhavaty atyāgināṁ pretya na tu sannyāsināṁ kvachit ॥

पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे। सांख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्॥

pañchaitāni mahā-bāho kāraṇāni nibodha me ।
sānkhye kṛitānte proktāni siddhaye sarva-karmaṇām ॥

अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम्। विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्॥

adhiṣhṭhānaṁ tathā kartā karaṇaṁ cha pṛithag-vidham ।
vividhāśh cha pṛithak cheṣhṭā daivaṁ chaivātra pañchamam ॥

शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः। न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः॥

śharīra-vāṅ-manobhir yat karma prārabhate naraḥ ।
nyāyyaṁ vā viparītaṁ vā pañchaite tasya hetavaḥ ॥

तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः। पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥

tatraivaṁ sati kartāram ātmānaṁ kevalaṁ tu yaḥ ।
paśhyaty akṛita-buddhitvān na sa paśhyati durmatiḥ ॥

यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते। हत्वापि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते॥

yasya nāhankṛito bhāvo buddhir yasya na lipyate ।
hatvā ‘pi sa imāl lokān na hanti na nibadhyate ॥

ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना। करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः॥

jñānaṁ jñeyaṁ parijñātā tri-vidhā karma-chodanā ।
karaṇaṁ karma karteti tri-vidhaḥ karma-saṅgrahaḥ ॥

ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः। प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि॥

jñānaṁ karma cha kartā cha tridhaiva guṇa-bhedataḥ ।
prochyate guṇa-saṅkhyāne yathāvach chhṛiṇu tāny api ॥

सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते। अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्॥

sarva-bhūteṣhu yenaikaṁ bhāvam avyayam īkṣhate ।
avibhaktaṁ vibhakteṣhu taj jñānaṁ viddhi sāttvikam ॥

पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान्। वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥

pṛithaktvena tu yaj jñānaṁ nānā-bhāvān pṛithag-vidhān ।
vetti sarveṣhu bhūteṣhu taj jñānaṁ viddhi rājasam ॥

यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम्। अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम्॥

yat tu kṛitsna-vad ekasmin kārye saktam ahaitukam ।
atattvārtha-vad alpaṁ cha tat tāmasam udāhṛitam ॥

नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम्। अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते॥

niyataṁ saṅga-rahitam arāga-dveṣhataḥ kṛitam ।
aphala-prepsunā karma yat tat sāttvikam uchyate ॥

यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः। क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्॥

yat tu kāmepsunā karma sāhankāreṇa vā punaḥ ।
kriyate bahulāyāsaṁ tad rājasam udāhṛitam ॥

अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम्। मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते॥

anubandhaṁ kṣhayaṁ hinsām anapekṣhya cha pauruṣham ।
mohād ārabhyate karma yat tat tāmasam uchyate ॥

मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः। सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते॥

mukta-saṅgo ‘nahaṁ-vādī dhṛity-utsāha-samanvitaḥ ।
siddhy-asiddhyor nirvikāraḥ kartā sāttvika uchyate ॥

रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः। हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः॥

rāgī karma-phala-prepsur lubdho hinsātmako ‘śhuchiḥ ।
harṣha-śhokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ ॥

अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः। विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते॥

ayuktaḥ prākṛitaḥ stabdhaḥ śhaṭho naiṣhkṛitiko ‘lasaḥ ।
viṣhādī dīrgha-sūtrī cha kartā tāmasa uchyate ॥

बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं श्रृणु। प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय॥

buddher bhedaṁ dhṛiteśh chaiva guṇatas tri-vidhaṁ śhṛiṇu ।
prochyamānam aśheṣheṇa pṛithaktvena dhanañjaya ॥

प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये। बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी॥

pravṛittiṁ cha nivṛittiṁ cha kāryākārye bhayābhaye ।
bandhaṁ mokṣhaṁ cha yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī ॥

यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च। अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी॥

yayā dharmam adharmaṁ cha kāryaṁ chākāryam eva cha ।
ayathāvat prajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī ॥

अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता। सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी॥

adharmaṁ dharmam iti yā manyate tamasāvṛitā ।
sarvārthān viparītānśh cha buddhiḥ sā pārtha tāmasī ॥

धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः। योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी॥

dhṛityā yayā dhārayate manaḥ-prāṇendriya-kriyāḥ ।
yogenāvyabhichāriṇyā dhṛitiḥ sā pārtha sāttvikī ॥

यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन। प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी॥

yayā tu dharma-kāmārthān dhṛityā dhārayate ‘rjuna ।
prasaṅgena phalākāṅkṣhī dhṛitiḥ sā pārtha rājasī ॥

यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च। न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥

yayā svapnaṁ bhayaṁ śhokaṁ viṣhādaṁ madam eva cha ।
na vimuñchati durmedhā dhṛitiḥ sā pārtha tāmasī ॥

सुखं त्विदानीं त्रिविधं श्रृणु मे भरतर्षभ। अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति॥

sukhaṁ tv idānīṁ tri-vidhaṁ śhṛiṇu me bharatarṣhabha ।
abhyāsād ramate yatra duḥkhāntaṁ cha nigachchhati ॥
yat tad agre viṣham iva pariṇāme ‘mṛitopamam
tat sukhaṁ sāttvikaṁ proktam ātma-buddhi-prasāda-jam

यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम्। तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम्॥

yat tad agre viṣam iva pariṇāme 'mṛtopamam tat sukhaṁ sāttvikaṁ proktam ātma-buddhi-prasāda-jam ।

विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम्। परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्॥

viṣhayendriya-sanyogād yat tad agre ’mṛitopamam ।
pariṇāme viṣham iva tat sukhaṁ rājasaṁ smṛitam ॥

यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः। निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्॥

yad agre chānubandhe cha sukhaṁ mohanam ātmanaḥ ।
nidrālasya-pramādotthaṁ tat tāmasam udāhṛitam ॥

न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः। सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्ित्रभिर्गुणैः॥

na tad asti pṛithivyāṁ vā divi deveṣhu vā punaḥ ।
sattvaṁ prakṛiti-jair muktaṁ yad ebhiḥ syāt tribhir guṇaiḥ ॥

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप। कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः॥

brāhmaṇa-kṣhatriya-viśhāṁ śhūdrāṇāṁ cha parantapa ।
karmāṇi pravibhaktāni svabhāva-prabhavair guṇaiḥ ॥

शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च। ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्॥

śhamo damas tapaḥ śhauchaṁ kṣhāntir ārjavam eva cha ।
jñānaṁ vijñānam āstikyaṁ brahma-karma svabhāva-jam ॥

शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम्। दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्॥

śhauryaṁ tejo dhṛitir dākṣhyaṁ yuddhe chāpy apalāyanam ।
dānam īśhvara-bhāvaśh cha kṣhātraṁ karma svabhāva-jam ॥

कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम्। परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥

kṛiṣhi-gau-rakṣhya-vāṇijyaṁ vaiśhya-karma svabhāva-jam ।
paricharyātmakaṁ karma śhūdrasyāpi svabhāva-jam ॥

स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः। स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु॥

sve sve karmaṇy abhirataḥ sansiddhiṁ labhate naraḥ ।
sva-karma-nirataḥ siddhiṁ yathā vindati tach chhṛiṇu ॥

यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम्। स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः॥

yataḥ pravṛittir bhūtānāṁ yena sarvam idaṁ tatam ।
sva-karmaṇā tam abhyarchya siddhiṁ vindati mānavaḥ ॥

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्। स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्॥

śhreyān swa-dharmo viguṇaḥ para-dharmāt sv-anuṣhṭhitāt ।
svabhāva-niyataṁ karma kurvan nāpnoti kilbiṣham ॥

सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत्। सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः॥

saha-jaṁ karma kaunteya sa-doṣham api na tyajet ।
sarvārambhā hi doṣheṇa dhūmenāgnir ivāvṛitāḥ ॥

असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः। नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति॥

asakta-buddhiḥ sarvatra jitātmā vigata-spṛihaḥ ।
naiṣhkarmya-siddhiṁ paramāṁ sannyāsenādhigachchhati ॥

सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे। समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥

siddhiṁ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha me ।
samāsenaiva kaunteya niṣhṭhā jñānasya yā parā ॥

बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च। शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च॥

buddhyā viśhuddhayā yukto dhṛityātmānaṁ niyamya cha ।
śhabdādīn viṣhayāns tyaktvā rāga-dveṣhau vyudasya cha ॥

विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः। ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः॥

vivikta-sevī laghv-āśhī yata-vāk-kāya-mānasaḥ ।
dhyāna-yoga-paro nityaṁ vairāgyaṁ samupāśhritaḥ ॥

अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम्। विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते॥

ahankāraṁ balaṁ darpaṁ kāmaṁ krodhaṁ parigraham ।
vimuchya nirmamaḥ śhānto brahma-bhūyāya kalpate ॥

ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति। समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्॥

brahma-bhūtaḥ prasannātmā na śhochati na kāṅkṣhati ।
samaḥ sarveṣhu bhūteṣhu mad-bhaktiṁ labhate parām ॥

भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः। ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥

bhaktyā mām abhijānāti yāvān yaśh chāsmi tattvataḥ ।
tato māṁ tattvato jñātvā viśhate tad-anantaram ॥

सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः। मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्॥

sarva-karmāṇy api sadā kurvāṇo mad-vyapāśhrayaḥ ।
mat-prasādād avāpnoti śhāśhvataṁ padam avyayam ॥

चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः। बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव॥

chetasā sarva-karmāṇi mayi sannyasya mat-paraḥ ।
buddhi-yogam upāśhritya mach-chittaḥ satataṁ bhava ॥

मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि। अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि॥

mach-chittaḥ sarva-durgāṇi mat-prasādāt tariṣhyasi ।
atha chet tvam ahankārān na śhroṣhyasi vinaṅkṣhyasi ॥

यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे। मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति॥

yad ahankāram āśhritya na yotsya iti manyase ।
mithyaiṣha vyavasāyas te prakṛitis tvāṁ niyokṣhyati ॥

स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा। कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत्॥

swbhāva-jena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā ।
kartuṁ nechchhasi yan mohāt kariṣhyasy avaśho ’pi tat ॥

ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति। भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥

īśhvaraḥ sarva-bhūtānāṁ hṛid-deśhe ‘rjuna tiṣhṭhati ।
bhrāmayan sarva-bhūtāni yantrārūḍhāni māyayā ॥

तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत। तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥

tam eva śharaṇaṁ gachchha sarva-bhāvena bhārata ।
tat-prasādāt parāṁ śhāntiṁ sthānaṁ prāpsyasi śhāśhvatam ॥

इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया। विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥

iti te jñānam ākhyātaṁ guhyād guhyataraṁ mayā ।
vimṛiśhyaitad aśheṣheṇa yathechchhasi tathā kuru ॥

सर्वगुह्यतमं भूयः श्रृणु मे परमं वचः। इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥

sarva-guhyatamaṁ bhūyaḥ śhṛiṇu me paramaṁ vachaḥ ।
iṣhṭo ‘si me dṛiḍham iti tato vakṣhyāmi te hitam ॥

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु। मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे॥

man-manā bhava mad-bhakto mad-yājī māṁ namaskuru ।
mām evaiṣhyasi satyaṁ te pratijāne priyo ‘si me ॥

सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज। अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः॥

sarva-dharmān parityajya mām ekaṁ śharaṇaṁ vraja ।
ahaṁ tvāṁ sarva-pāpebhyo mokṣhayiṣhyāmi mā śhuchaḥ ॥

इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन। न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति॥

idaṁ te nātapaskyāya nābhaktāya kadāchana ।
na chāśhuśhruṣhave vāchyaṁ na cha māṁ yo ‘bhyasūtayi ॥

य इमं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति। भक्ितं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः॥

ya idaṁ paramaṁ guhyaṁ mad-bhakteṣhv abhidhāsyati ।
bhaktiṁ mayi parāṁ kṛitvā mām evaiṣhyaty asanśhayaḥ ॥

न च तस्मान्मनुष्येषु कश्िचन्मे प्रियकृत्तमः। भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि॥

na cha tasmān manuṣhyeṣhu kaśhchin me priya-kṛittamaḥ ।
bhavitā na cha me tasmād anyaḥ priyataro bhuvi ॥

अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः। ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः॥

adhyeṣhyate cha ya imaṁ dharmyaṁ saṁvādam āvayoḥ ।
jñāna-yajñena tenāham iṣhṭaḥ syām iti me matiḥ ॥

श्रद्धावाननसूयश्च श्रृणुयादपि यो नरः। सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम्॥

śhraddhāvān anasūyaśh cha śhṛiṇuyād api yo naraḥ ।
so ‘pi muktaḥ śhubhāl lokān prāpnuyāt puṇya-karmaṇām ॥

कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा। कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय॥

kachchid etach chhrutaṁ pārtha tvayaikāgreṇa chetasā ।
kachchid ajñāna-sammohaḥ pranaṣhṭas te dhanañjaya ॥

अर्जुन उवाचनष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत। स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव॥

arjuna uvācha ।
naṣhṭo mohaḥ smṛitir labdhā tvat-prasādān mayāchyuta ॥
sthito ‘smi gata-sandehaḥ kariṣhye vachanaṁ tava

सञ्जय उवाचइत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः। संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्॥

sañjaya uvācha ।
ity ahaṁ vāsudevasya pārthasya cha mahātmanaḥ ॥
saṁvādam imam aśhrauṣham adbhutaṁ roma-harṣhaṇam

व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम्। योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम्॥

vyāsa-prasādāch chhrutavān etad guhyam ahaṁ param ।
yogaṁ yogeśhvarāt kṛiṣhṇāt sākṣhāt kathayataḥ svayam ॥

राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम्। केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः॥

rājan sansmṛitya sansmṛitya saṁvādam imam adbhutam ।
keśhavārjunayoḥ puṇyaṁ hṛiṣhyāmi cha muhur muhuḥ ॥

तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः।
विस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः॥

tach cha sansmṛitya saṁsmṛitya rūpam aty-adbhutaṁ hareḥ ।
vismayo ye mahān rājan hṛiṣhyāmi cha punaḥ punaḥ ॥

यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम॥

yatra yogeśhvaraḥ kṛiṣhṇo yatra pārtho dhanur-dharaḥ ।
tatra śhrīr vijayo bhūtir dhruvā nītir matir mama ॥