ಅಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮ ಯೋಗ

अर्जुन उवाच
किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम।
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते॥

arjuna uvācha ।
kiṁ tad brahma kim adhyātmaṁ kiṁ karma puruṣhottama ॥
adhibhūtaṁ cha kiṁ proktam adhidaivaṁ kim uchyate

अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन।
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः॥

adhiyajñaḥ kathaṁ ko ’tra dehe ’smin madhusūdana ।
prayāṇa-kāle cha kathaṁ jñeyo ’si niyatātmabhiḥ ॥

श्री भगवानुवाच
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते।
भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः॥

śhrī bhagavān uvācha ।
akṣharaṁ brahma paramaṁ svabhāvo ’dhyātmam uchyate ॥
bhūta-bhāvodbhava-karo visargaḥ karma-sanjñitaḥ

अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम्।
अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर॥

adhibhūtaṁ kṣharo bhāvaḥ puruṣhaśh chādhidaivatam ।
adhiyajño ’ham evātra dehe deha-bhṛitāṁ vara ॥

अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम्।
यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥

anta-kāle cha mām eva smaran muktvā kalevaram ।
yaḥ prayāti sa mad-bhāvaṁ yāti nāstyatra sanśhayaḥ ॥

यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्।
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः॥

yaṁ yaṁ vāpi smaran bhāvaṁ tyajatyante kalevaram ।
taṁ tam evaiti kaunteya sadā tad-bhāva-bhāvitaḥ ॥

तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्॥

tasmāt sarveṣhu kāleṣhu mām anusmara yudhya cha ।
mayyarpita-mano-buddhir mām evaiṣhyasyasanśhayam ॥

अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना।
परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्॥

abhyāsa-yoga-yuktena chetasā nānya-gāminā ।
paramaṁ puruṣhaṁ divyaṁ yāti pārthānuchintayan ॥

कविं पुराणमनुशासितार
मणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः।
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप
मादित्यवर्णं तमसः परस्तात्॥

kaviṁ purāṇam anuśhāsitāram ।
aṇor aṇīyānsam anusmared yaḥ ॥
sarvasya dhātāram achintya-rūpam
āditya-varṇaṁ tamasaḥ parastāt

प्रयाणकाले मनसाऽचलेन
भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव।
भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक्
स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम्॥

prayāṇa-kāle manasāchalena ।
bhaktyā yukto yoga-balena chaiva ॥
bhruvor madhye prāṇam āveśhya samyak
sa taṁ paraṁ puruṣham upaiti divyam

यदक्षरं वेदविदो वदन्ति
विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति
तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये॥

yad akṣharaṁ veda-vido vadanti ।
viśhanti yad yatayo vīta-rāgāḥ ॥
yad ichchhanto brahmacharyaṁ charanti
tat te padaṁ saṅgraheṇa pravakṣhye

सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्॥

sarva-dvārāṇi sanyamya mano hṛidi nirudhya cha ।
mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇam āsthito yoga-dhāraṇām ॥

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्।
यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्॥

oṁ ityekākṣharaṁ brahma vyāharan mām anusmaran ।
yaḥ prayāti tyajan dehaṁ sa yāti paramāṁ gatim ॥

अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः।
तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः॥

ananya-chetāḥ satataṁ yo māṁ smarati nityaśhaḥ ।
tasyāhaṁ sulabhaḥ pārtha nitya-yuktasya yoginaḥ ॥

मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम्।
नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः॥

mām upetya punar janma duḥkhālayam aśhāśhvatam ।
nāpnuvanti mahātmānaḥ sansiddhiṁ paramāṁ gatāḥ ॥

आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन।
मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते॥

ā-brahma-bhuvanāl lokāḥ punar āvartino ’rjuna ।
mām upetya tu kaunteya punar janma na vidyate ॥

सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः।
रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः॥

sahasra-yuga-paryantam ahar yad brahmaṇo viduḥ ।
rātriṁ yuga-sahasrāntāṁ te ’ho-rātra-vido janāḥ ॥

अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे।
रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके॥

avyaktād vyaktayaḥ sarvāḥ prabhavantyahar-āgame ।
rātryāgame pralīyante tatraivāvyakta-sanjñake ॥

भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते।
रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे॥

bhūta-grāmaḥ sa evāyaṁ bhūtvā bhūtvā pralīyate ।
rātryāgame ’vaśhaḥ pārtha prabhavatyahar-āgame ॥

परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः।
यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति॥

paras tasmāt tu bhāvo ’nyo ’vyakto ’vyaktāt sanātanaḥ ।
yaḥ sa sarveṣhu bhūteṣhu naśhyatsu na vinaśhyati ॥

अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥

avyakto ’kṣhara ityuktas tam āhuḥ paramāṁ gatim ।
yaṁ prāpya na nivartante tad dhāma paramaṁ mama ॥

पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया।
यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्॥

puruṣhaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyas tvananyayā ।
yasyāntaḥ-sthāni bhūtāni yena sarvam idaṁ tatam ॥

यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः।
प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ॥

yatra kāle tvanāvṛittim āvṛittiṁ chaiva yoginaḥ ।
prayātā yānti taṁ kālaṁ vakṣhyāmi bharatarṣhabha ॥

अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम्।
तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः॥

agnir jyotir ahaḥ śhuklaḥ ṣhaṇ-māsā uttarāyaṇam ।
tatra prayātā gachchhanti brahma brahma-vido janāḥ ॥

धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम्।
तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते॥

dhūmo rātris tathā kṛiṣhṇaḥ ṣhaṇ-māsā dakṣhiṇāyanam ।
tatra chāndramasaṁ jyotir yogī prāpya nivartate ॥

शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते।
एकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः॥

śhukla-kṛiṣhṇe gatī hyete jagataḥ śhāśhvate mate ।
ekayā yātyanāvṛittim anyayāvartate punaḥ ॥

नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन।
तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन॥

naite sṛitī pārtha jānan yogī muhyati kaśhchana ।
tasmāt sarveṣhu kāleṣhu yoga-yukto bhavārjuna ॥

वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव
दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम्।
अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा
योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम्॥

vedeṣhu yajñeṣhu tapaḥsu chaiva ।
dāneṣhu yat puṇya-phalaṁ pradiṣhṭam ॥
atyeti tat sarvam idaṁ viditvā
yogī paraṁ sthānam upaiti chādyam